ALGORITMLAR DAVRIDA YETAKCHILIK: MENEJERLARGA SUN’IY INTELLEKT BOSHQAR UVI UCHUN ZARUR BO‘LGAN YANGI KO‘NIKMALAR
Tashkilot
"Ipak yo‘li" turizm va madaniy meros xalqaro universiteti talabasi
Annotatsiya
Sun’iy intellektning (SI) biznes jarayonlariga jadal kirib borishi deyarli barcha sohalardagi boshqaruv funksiyalarini tubdan o‘zgartirdi. Ushbu nazariy tadqiqot bugungi kunda yetakchilar o‘z tashkilotlarida SI tizimlarini muvaffaqiyatli boshqarishlari uchun qanday kompetensiyalarga ega bo‘lishi kerakligini aniqlashga qaratilgan. 2015– 2024 yillarda chop etilgan 34 turdagi tadqiqot hujjatlari – jumladan, taqriz qilingan ilmiy maqolalar, amaliyotchilar hisobotlari, hukumat siyosatiga oid hujjatlar va fundamental 55 monografiyalarni tizimli tahlil qilish (narrative review) orqali biz o‘z hissamiz sifatida Algoritmik yetakchilik kompetensiyasi (ALC) modelini taqdim etamiz. ALC modeli uchta yo‘nalishni o‘z ichiga oladi: (1) Algoritmik savodxonlik, (2) Etik mas’uliyat va (3) Insonga yo‘naltirilgan ko‘mak. Ushbu uchta kompetensiya sohasi o‘zaro bog‘liq bo‘lib, bir-birini qo‘llab-quvvatlaydi. ALC modeli tashkiliy xulq-atvor, ma’lumotlar fani etikasi va SI boshqaruvi adabiyotlariga nazariy jihatdan asoslangan hamda mavjud empirik tadqiqotlar va muhim tartibga soluvchi normativ hujjatlar, jumladan, yangi qabul qilingan Yevropa Ittifoqining Sun’iy intellekt to‘g‘risidagi qonuni (2024) bilan muvofiqlashtirilgan. Biz, shuningdek, har bir kompetensiya sohasini tasdiqlovchi dalillarni ko‘rib chiqamiz, ALC modelini avvalgi tuzilmalar bilan taqqoslaymiz hamda uning yetakchilikni rivojlantirish dasturlari, HR siyosati va tashkilot miqyosidagi SI boshqaruv tuzilmalari uchun ahamiyatini belgilab beramiz. Ushbu tadqiqot birlamchi empirik ma’lumotlarning yetishmasligi kabi cheklovlarni tan oladi va ALC modelini tasdiqlash uchun kelajakdagi miqdoriy hamda sifatli tadqiqotlarning tizimli rejasini taklif etadi.Adabiyotlar ro'yxati
- Burns, J. M. (1978). Leadership. Harper & Row
- Cath, C. (2018). Governing artificial intelligence: Ethical, legal and technical opportunities and challenges. Philosophical Transactions of the Royal Society A, 376(2133), 20180080. https://doi.org/10.1098/rsta.2018.0080
- Dafoe, A. (2018). AI governance: A research agenda. Future of Humanity Institute, University of Oxford
- European Union. (2024). Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). Official Journal of the European Union
- Grant, M. J., & Booth, A. (2009). A typology of reviews: An analysis of 14 review types and associated methodologies. Health Information & Libraries Journal, 26(2), 91–108. https://doi.org/10.1111/j.1471- 1842.2009.00848.x
- Greenleaf, R. K. (1977). Servant leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatness. Paulist Press
- Harreis, H., Koullias, T., Roberts, R., & Te, K. (2023, June). Rewired: The McKinsey guide to outcompeting in the age of digital and AI. McKinsey & Company
- Jobin, A., Ienca, M., & Vayena, E. (2019). The global landscape of AI ethics guidelines. Nature Machine Intelligence, 1(9), 389–399. https://doi.org/10.1038/s42256-019-0088-2
- Kolbjørnsrud, V., Amico, R., & Thomas, R. J. (2016). How artificial intelligence will redefine management. Harvard Business Review. https://hbr.org/2016/11/how-artificial-intelligence-will-redefine- management
- McKinsey & Company. (2023). The state of AI in 2023: Generative AI’s breakout year. McKinsey Global Institute
- O’Neil, C. (2016). Weapons of math destruction: How big data increases inequality and threatens democracy. Crown Publishers
- Orlikowski, W. J. (2000). Using technology and constituting structures: A practice lens for studying technology in organizations. Organization Science, 11(4), 404–428. https://doi.org/10.1287/orsc.11.4.404.14600
- Pasquale, F. (2015). The black box society: The secret algorithms that control money and information. Harvard University Press
- Ransbotham, S., Candelon, F., Kiron, D., LaFountain, B., & Khodabandeh, S. (2020). The cultural benefits of artificial intelligence in the enterprise. MIT Sloan Management Review and Boston Consulting Group
- Thomas, J., & Harden, A. (2008). Methods for the thematic synthesis of qualitative research in systematic reviews. BMC Medical Research Methodology, 8(1), 45. https://doi.org/10.1186/1471-2288-8-45
- Weick, K. E. (1995). Sensemaking in organizations. SAGE Publications
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.