YUQORI MALAKALI KADRLAR UCHUN GLOBAL RAQOBAT: MARKAZIY OSIYO MISOLIDA

Tashkilot
Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti image/svg+xml
Mehnat iqtisodiyoti va inson kapitali · 4 · 2026

Annotatsiya

Maqolada yuqori malakali mutaxassislar uchun kuchayib borayotgan global raqobat Markaziy Osiyo davlatlarida inson resurslarini boshqarishga qanday ta’sir ko‘rsatayotgani ko‘rib chiqiladi. Mavzu dolzarbligi mintaqada mehnat migratsiyasining yuqoriligi va ish beruvchilar talab qiladigan ko‘nikmalar tarkibi tez o‘zgarayotgani bilan belgilanadi. Tadqiqotda tanlangan mamlakatlar raqobatbardoshligi qiyoslanadi va kadrlar siyosatini takomillashtirish yo‘llari ko‘rsatiladi. Tahlil Global Talent Competitiveness Index 2025 (GTCI 2025) hisobotining olti ustuni (Enable, Attract, Grow, Retain, Vocational & Technical Skills, Generalist Adaptive Skills) bo‘yicha olib borildi. Qiyoslash bazasi sifatida reytingda yuqori o‘rinlarni egallagan Singapur va Birlashgan Arab Amirliklari tanlangan. Asosiy natija kutilganidan farq qildi: mintaqa davlatlarining zaif bo‘g‘ini yuqori malakali kadrlarni jalb qilish emas, balki ularni rivojlantirish va universal adaptiv ko‘nikmalar darajasi bo‘lib chiqdi. O‘zbekistonda bu nomutanosiblik eng yaqqol ko‘rinadi: kasb-hunar ko‘nikmalari yetakchilar darajasida, adaptiv ko‘nikmalar esa eng ortda. Yollash, uzluksiz o‘qitish, malakalarni tan olish va xodimlarni ushlab turish alohida chora-tadbirlar emas, yagona kadrlar strategiyasining bo‘g‘inlari bo‘lishi kerak.

Kalit so‘zlar

yuqori malakali migratsiya, inson resurslarini boshqarish, inson kapitali, kadrlar raqobatbardoshligi, Markaziy Osiyo, kadrlarni ushlab turish


Adabiyotlar

  1. Saxenian A. From brain drain to brain circulation: Transnational communities and regional upgrading in India and China // Studies in Comparative International Development. – 2005. – Vol. 40, No. 2. – P. 35–61. – DOI: 10.1007/BF02686293
  2. Docquier F., Rapoport H. Globalization, brain drain, and development // Journal of Economic Literature. – 2012. – Vol. 50, No. 3. – P. 681–730. – DOI: 10.1257/jel.50.3.681
  3. World Bank. World Development Report 2023: Migrants, Refugees, and Societies. – Washington, DC: World Bank, 2023. – DOI: 10.1596/978-1- 4648-1964-3
  4. OECD. International Migration Outlook 2025. – Paris: OECD Publishing, 2025. – DOI: 10.1787/ae26c893-en
  5. International Organization for Migration. Migration Data Portal. – URL: https://www.migrationdataportal.org/ (murojaat sanasi: 17.09.2026)
  6. Becker G.S. Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis with Special Reference to Education. 3rd ed. – Chicago: University of Chicago Press, 1993. – 412 p
  7. Barney J. Firm resources and sustained competitive advantage // Journal of Management. – 1991. – Vol. 17, No. 1. – P. 99–120. – DOI: 10.1177/014920639101700108
  8. Wright P.M., McMahan G.C. Theoretical perspectives for strategic human resource management // Journal of Management. – 1992. – Vol. 18, No. 2. – P. 295–320. – DOI: 10.1177/014920639201800205
  9. Lewis R.E., Heckman R.J. Talent management: A critical review // Human Resource Management Review. – 2006. – Vol. 16, No. 2. – P. 139–154. – DOI: 10.1016/j.hrmr.2006.03.001
  10. Collings D.G., Mellahi K. Strategic talent management: A review and research agenda // Human Resource Management Review. – 2009. – Vol. 19, No. 4. – P. 304–313. – DOI: 10.1016/j.hrmr.2009.04.001
  11. Gallardo-Gallardo E., Thunnissen M. Standing on the shoulders of giants? A meta-review of empirical talent management research // Employee Relations. – 2016. – Vol. 38, No. 1. – P. 31–56. – DOI: 10.1108/ER-10-2015- 0194
  12. Cappelli P., Keller J.R. Talent management: Conceptual approaches and practical challenges // Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior. – 2014. – Vol. 1. – P. 305–331. – DOI: 10.1146/annurev-orgpsych-031413-091314
  13. Tarique I., Schuler R.S. Global talent management: Literature review, integrative framework, and suggestions for further research // Journal of World Business. – 2010. – Vol. 45, No. 2. – P. 122–133. – DOI: 10.1016/j.jwb.2009.09.019
  14. Caligiuri P., Caprar D.V. Becoming culturally agile: Effectively varying contextual responses through international experience and cross-cultural competencies // The International Journal of Human Resource Management. – 2023. – Vol. 34, No. 12. – P. 2429–2450. – DOI: 10.1080/09585192.2022.2083918
  15. Khilji S.E., Tarique I., Schuler R.S. Incorporating the macro view in global talent management // Human Resource Management Review. – 2015. – Vol. 25, No. 3. – P. 236–248. – DOI: 10.1016/j.hrmr.2015.04.001
  16. Macro Talent Management: A Global Perspective on Managing Talent in Developed Markets / ed. by V. Vaiman, P. Sparrow, R. Schuler, D.G. Collings. – New York: Routledge, 2019. – 284 p
  17. King K.A., Vaiman V. Enabling effective talent management through a macro-contingent approach: A framework for research and practice // BRQ Business Research Quarterly. – 2019. – Vol. 22, No. 3. – P. 194–206. – DOI: 10.1016/j.brq.2019.04.005
  18. Lanvin B., Monteiro F. The Global Talent Competitiveness Index 2022: The Tectonics of Talent: Is the World Drifting Towards Talent Inequalities? – Fontainebleau: INSEAD, 2022. – 351 p
  19. INSEAD, Portulans Institute. Global Talent Competitiveness Index 2025: Talent & Resilience: Navigating an Era of Disruption. – Fontainebleau: INSEAD; Washington, DC: Portulans Institute, 2025. – URL: https://www.insead.edu/global-talent-competitiveness-index (murojaat sanasi: 17.09.2026)
  20. Beine M., Docquier F., Rapoport H. Brain drain and human capital formation in developing countries: Winners and losers // The Economic Journal. – 2008. – Vol. 118, No. 528. – P. 631–652. – DOI: 10.1111/j.1468- 0297.2008.02135.x
  21. Eraliev S. Return migration as a brain gain for Uzbekistan? The challenges of attracting highly-skilled Uzbeks abroad // Central Asia Program Papers. – Washington, DC: The George Washington University, 2020
  22. Джунусбекова А.Ж., Таяуова Г.Ж., Алтунташ Г. Управление человеческими ресурсами в условиях глобальной миграции талантов // Статистика, учет и аудит. – 2026. – № 2(101). – С. 136–151. – DOI: 10.51579/1563-2415.2026.-2.10
  23. World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2025. – Geneva: World Economic Forum, 2025. – URL: https://reports.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_Report_2025.pdf (murojaat sanasi: 17.09.2026)
  24. Bone M., Ehlinger E., Stephany F. Skills or degree? The rise of skill- based hiring for AI and green jobs // Technological Forecasting and Social Change. – 2025. – Vol. 214. – e124042. – DOI: 10.1016/j.techfore.2025.124042
  25. ManpowerGroup. 2025 Global Talent Shortage Survey. – Milwaukee: ManpowerGroup, 2025
  26. Eurostat. Migrant integration statistics – over-qualification. – Luxembourg: Eurostat, 2025. – URL: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics- explained/index.php?title=Migrant_integration_statistics_-_over-qualification (murojaat sanasi: 17.09.2026)
  27. Kayumova M. Emigration of “Crème de la crème” in Uzbekistan. A Gender Perspective // The Central Asia Fellowship Papers. – No. 8. – Washington, DC: The George Washington University, Central Asia Program, 2015
  28. Ajwad M.I., Abdulloev I., Audy R., Hut S., de Laat J., Kheyfets I., Larrison J., Nikoloski Z., Torracchi F. The Skills Road: Skills for Employability in Uzbekistan. – Washington, DC: World Bank, 2014. – URL: https://documents1.worldbank.org/curated/en/744581468230693258/pdf/ 910100WP0P14350d000Uzbekistan0Final.pdf (murojaat sanasi: 12.10.2026)
  29. Asian Development Bank. Skills Development in Uzbekistan: A Sector Assessment. – Manila: ADB, 2022. – URL: https://www.adb.org/sites/default/files/institutional- document/859636/skills-development-uzbekistan-sector-assessment.pdf (murojaat sanasi: 12.10.2026)
  30. Bokayev B., Torebekova Z., Davletbayeva Z. Preventing brain drain: Kazakhstan’s presidential “Bolashak” scholarship and government regulations of intellectual migration // Public Policy and Administration. – 2020. – Vol. 19, No. 3. – P. 25–35. – DOI: 10.5755/j01.ppaa.19.3.27764
  31. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonuni, O‘RQ-637- son. – 2020-yil 23-sentabr
  32. O‘zbekiston Respublikasining “Aholi bandligi to‘g‘risida”gi qonuni, O‘RQ-642-son. – 2020-yil 20-oktabr
  33. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 24- iyuldagi 620-son qarori “Xorijiy davlatlarda ta’lim olganlik to‘g‘risidagi hujjatlarni tan olish tartibini takomillashtirish haqida”
  34. UNESCO. Global Convention on the Recognition of Qualifications concerning Higher Education. – Paris: UNESCO, 2019
  35. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 15- maydagi 287-son qarori “O‘zbekiston Respublikasida kasbiy malakalar, bilim va ko‘nikmalarni rivojlantirish milliy tizimi faoliyatini tashkil etish choralari to‘g‘risida”
  36. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 30-sentabrdagi PQ- 345-son qarori “Milliy malakalar tizimini yanada takomillashtirish chora- tadbirlari to‘g‘risida”
  37. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 17- iyundagi 369-son qarori “Milliy malakalar tizimini tartibga soluvchi normativ- huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida”
  38. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF- 158-son farmoni ““O‘zbekiston – 2030” strategiyasi to‘g‘risida”
  39. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF- 5847-son farmoni “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”
  40. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-iyuldagi PQ-3839- son qarori “O‘zbekiston Respublikasining tashqi mehnat migratsiyasi tizimini yanada takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”
  41. Professional standards and national qualifications framework to be updated in Uzbekistan // Tashkent Times. – 2024. – URL: https://www.tashkenttimes.uz/national/13735-professional-standards-and- national-qualifications-framework-to-be-updated-in-uzbekistan (murojaat sanasi: 12.10.2026)
  42. Uzbek diplomas are expected to be recognized in 38 countries // Zamin.uz. – 24.11.2025. – URL: https://zamin.uz/en/uzbekistan/171537- uzbek-diplomas-are-expected-to-be-recognized-in-38-countries.html (murojaat sanasi: 12.10.2026)
  43. Uzbekistan refutes social media reports on mutual recognition of Central Asian diplomas // Kun.uz. – 22.11.2025. – URL: https://kun.uz/en/news/2025/11/22/uzbekistan-refutes-social-media- reports-on-mutual-recognition-of-central-asian-diplomas (murojaat sanasi: 12.10.2026)
  44. OECD. Digital Skills for Private Sector Competitiveness in Uzbekistan. – Paris: OECD Publishing, 2023. – URL: https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2023/0 5/digital-skills-for-private-sector-competitiveness-in- uzbekistan_8f1719a7/6c54f447-en.pdf (murojaat sanasi: 12.10.2026)

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.