Tel: +998712392813

Jild 5 № 4 (2026)
"Mehnat iqtisodiyoti va inson kapitali" ilmiy elektron jurnali

Articles

OLIY TA'LIM BITIRUVCHILARINING MEHNAT BOZORIGA MOSLASHUVI: TALAB VA TAKLIF NOMUVOFIQLIGI MUAMMOSI

DOI 10.67668/LEHC/vol5iss4/358 Google Scholar Scholar’da qidirish Betlar 18-27

Nashr etilgan 2026-10-14

Mualliflar
Turdimurodov Islomjon Ikromjon o'g'li
Tashkilot
"Hilol Ta'lim" nodavlat ta'lim muassasasi direktori
Mehnat iqtisodiyoti va inson kapitali · 4 · 2026
PDF Yuklab olish

Annotatsiya

So'nggi yillarda O'zbekistonda oliy ta'limga kiruvchilar soni keskin oshdi, ammo bitiruvchilarning ish topishi shunga yarasha osonlashmadi. Maqolada rasmiy statistika asosida shu nomuvofiqlik qanchalik katta ekani baholangan. 2017–2024-yillarda 18–23 yoshlilarning oliy ta'lim bilan qamrovi 8,3 foizdan 47,7 foizga oshgan, 15–24 yoshli yoshlar ishsizligi esa 11–13 foiz atrofida qolgan. Oliy ma'lumot talab qiladigan har bir rasmiy bo'sh ish o'rniga qariyb ikki bitiruvchi to'g'ri keladi, 2024/2025-o'quv yili bitiruvchilarining esa atigi 42,9 foizi olti oy davomida barqaror ishlagan. Pedagogika yo'nalishining yuqori ulushi va yo'nalishlar bo'yicha maoshlardagi katta farq kadrlar tayyorlash tarkibi ham bozorga to'liq mos emasligini ko'rsatadi. Muallif qabul kvotalarini mehnat bozori ehtiyojiga bog'lash, dual ta'limni kengaytirish va bitiruvchilar bandligini ochiq kuzatib borish bo'yicha takliflar beradi.

Kalit so‘zlar

oliy ta'lim, bitiruvchilar bandligi, mehnat bozori, malakalar nomuvofiqligi, inson kapitali, yoshlar ishsizligi

Adabiyotlar

  1. O'zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo'mitasi. Oliy ta'limga qamrov 40,9 foizga oshgan. – URL: https://stat.uz/en/press-center/news-of- committee/61150-oliy-ta-limga-qamrov-40-9-ga-oshgan-3
  2. Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi. 2025-yil davomida oliy ta'lim tizimida amalga oshirilgan islohotlar bo'yicha brifing. – URL: https://gov.uz/oz/edu/news/view/112657
  3. O'zbekiston ta'lim tizimi: 2030-yilgacha strategik maqsadlar. – URL: https://infoedu.uz/oliy-talim-bilan-qamrab-olish-darajasi-kamida-50-foizga- yetkaziladi
  4. 59 foiz ya'ni 126 ming nafar OTM bitiruvchisi hali ham ishsiz. – URL: https://anhor.uz/uzl/news/59-foiz-yani-126-ming-nafar-otm-bitiruvchisi- hali-ham-ishsiz/
  5. Bitiruvchilarning bandligini oshirishga qaratilgan yangi mexanizmlar joriy etiladi. 08.06.2026. – URL: https://kun.uz/news/2026/06/08/bitiruvchilarining-bandligini-oshirishga- qaratilgan-yangi-mexanizmlar-joriy-etiladi-bee0d9
  6. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 29- sentabrdagi 525-son qarori ("Bitiruvchi sifati indeksi"). – URL: https://talimxabarlari.uz/80441/
  7. OTM bitiruvchilarining ishga joylashishiga ko'maklashuvchi "Kelajakka qadam" dasturi. – URL: https://www.spot.uz/oz/2025/02/20/graduate-support/
  8. Becker G. S. Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education. – New York: NBER / Columbia University Press, 1964
  9. Mincer J. Schooling, Experience, and Earnings. – New York: NBER, 1974
  10. Spence M. Job Market Signaling // The Quarterly Journal of Economics. – 1973. – Vol. 87, No. 3. – P. 355–374
  11. Freeman R. B. The Overeducated American. – New York: Academic Press, 1976
  12. Hartog J. Over-education and earnings: where are we, where should we go? // Economics of Education Review. – 2000. – Vol. 19, No. 2. – P. 131– 147
  13. McGuinness S. Overeducation in the labour market // Journal of Economic Surveys. – 2006. – Vol. 20, No. 3. – P. 387–418
  14. Quintini G. Over-Qualified or Under-Skilled: A Review of Existing Literature // OECD Social, Employment and Migration Working Papers. – 2011. – No. 121
  15. Mortensen D. T., Pissarides C. A. Job Creation and Job Destruction in the Theory of Unemployment // The Review of Economic Studies. – 1994. – Vol. 61, No. 3. – P. 397–415
  16. World Bank. The Skills Road: Skills for Employability in Uzbekistan. – Washington, DC, 2014. – URL: https://hdl.handle.net/10986/20389
  17. European Training Foundation. Uzbekistan: Active Labour Market Measures for Youth. Working paper. – 2026. – URL: https://www.etf.europa.eu/sites/default/files/2026- 07/Country%20Analysis%20ALMP_Uzbekistan_Final_EN.pdf
  18. Davlat statistika qo'mitasi. Ta'lim yo'nalishlari bo'yicha tahsil olayotgan talabalar soni (2020/21-o'quv yili). – URL: https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/17415-ta-lim-yo- nalishlari-bo-yicha-tahsil-olayotgan-talabalar-soni-2
  19. World Bank. World Development Indicators: Unemployment, youth total (% of total labor force ages 15–24) (modeled ILO estimate), SL.UEM.1524.ZS. – URL: https://fred.stlouisfed.org/series/SLUEM1524ZSUZB
  20. Kambag'allikni qisqartirish va bandlik vazirligi ma'lumotlari: OTM bitiruvchilari bandligi va milliy vakansiyalar bazasi – URL: https://anhor.uz/uzl/news/bitiruvchilar/; 2025-yil yanvar–iyun mehnat bozori ko'rsatkichlari – URL: https://www.spot.uz/oz/2025/08/14/unemployment/
  21. Ta'lim sifatini ta'minlash milliy agentligi. Bitiruvchilar sifati indeksi: 2025-yil uchun dastlabki natijalar. – URL: https://anhor.uz/uzl/news/otm- bitiruvchilarining-ortacha-oylik-maoshi/
  22. Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2025-yildagi faoliyati to'g'risida hisobot. – URL: https://gov.uz/oz/edu/pages/hisobotlar
  23. Uzbekistan's Growth Story Has a Skills Problem // The Times of Central Asia. – URL: https://timesca.com/uzbekistans-growth-story-has-a- skills-problem/
  24. Maktab o'qituvchilarining 72 foizi ayollar, soni 577 mingdan oshdi. – URL: https://infoedu.uz/maktab-oqituvchilarining-72-foizi-ayollar-soni-577- mingdan-oshdi
  25. Abdurahmonov Q. X. Mehnat iqtisodiyoti: nazariya va amaliyot. Darslik. Qayta ishlangan va to'ldirilgan 3-nashr. – Toshkent: "Fan" nashriyoti, 2019. – 544 b
  26. Абдурахманов К. Х., Ғойипназаров С. Б. Сунъий интеллектни жорий этиш натижасида меҳнат бозоридаги ўзгаришлар // Mehnat iqtisodiyoti va inson kapitali. – 2023. – Maxsus son. – B. 6–12
  27. Abduraxmanova G. Q., Akbarova B. Sh. Inson kapitali rivojlanish konsepsiyasida oliy ta'lim xizmatlarini statistik tahlili // Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2023. – 3(24). – B. 13– 20. – DOI: 10.5281/zenodo.10529867
  28. Rejapov X. X. Mehnat bozori talablariga oliy ta'lim xizmatlari modellarini moslashtirish // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. – 2022. – Vol. 10, No. 4. – B. 137–144. – DOI: 10.55439/EIT/vol10_iss4/a14
  29. Milliy statistika qo'mitasi. O'zbekistonda yoshlar soni qancha? (2025- yil 1-yanvar holatiga). – URL: https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita- yangiliklar/63005-o-zbekistonda-yoshlar-soni-qancha
  30. O'zbekistonda OTM bitiruvchilarining o'rtacha daromadi 4,9 mln so'mni tashkil etmoqda — yangi indeks natijalari (Ta'lim sifatini ta'minlash milliy agentligi ma'lumotlari). 14.09.2026. – URL: https://www.gazeta.uz/oz/2026/09/14/bitiruvchilar-bandligi/

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.