O‘ZBEKISTON UCHUN GRAVITATSION SAVDO MODELI
Annotatsiya
Umumlashtirilgan gravitatsiya modeli O‘zbekiston va uning asosiy savdo hamkorlari o‘rtasidagi tovar ayirboshlashni panel ma’lumotlar smetasi texnikasidan foydalangan holda tahlil qilish uchun qo‘llaniladi va ikki tomonlama savdoni tahlil qilishda undan foydalanishning nazariy asoslarini yaratishga harakat qilinadi. Savdoning gravitatsion modeli (eksport va importning umumiy hajmi), eksportning tortish modeli va importning tortishish modeli hisoblangan. Bizning xulosalarimiz shuni ko‘rsatadiki, iqtisodiyotlarning kattaligi, aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan yalpi ichki mahsulotdagi farqlar va savdo qiluvchi mamlakatlarning ochiqligi O‘zbekiston bilan savdoga ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda. O‘zbekiston eksporti asosan valyuta kursi, sheriklarning umumiy import talabi va O‘zbekistonning iqtisodiy ochiqligi bilan belgilanadi. O‘zbekiston eksportiga ijobiy ta’sir ko‘rsatayotgan uch omil ham. Aksincha, valyuta kursining O‘zbekiston importiga ta’siri yo‘q, buning o‘rniga inflyatsiya sur’atlari, aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan daromadlarning nomutanosibligi va ishtirokchi davlatlarning savdo ochiqligi ta’sir ko‘rsatadi. Tashish narxi O‘zbekiston savdosiga sezilarli darajada salbiy ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan. Oʻzbekiston va Qozogʻiston oʻrtasidagi chegara ham Oʻzbekistonga importga sezilarli taʼsir koʻrsatishi isbotlangan. Mamlakatga xos ta’sirlar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekiston qo‘shnilari bilan savdo aylanmasini oshirsa, yanada gullab-yashnaydi. Ko‘p tomonlama to‘siqlar bilan bog‘liq omillar O‘zbekiston eksporti va savdosiga ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda.Kalit so‘zlar
Gravitatsiya Modeli, Eksport modeli, Import modeli, Panel Data, O‘zbekistan savdosi
Adabiyotlar
- Anderson, J.E. 1979. ‘A Theoretical Foundation for the Gravity Equation’, The American Economic Review, Vol. 69: 106-16
- Bikker, J.A. 1987. ‘An International Trade Flow with Substitution: An Extension of the Gravity Model’, KYKLOS, 40:315-37
- Deardorff, A.V. 1984. ‘Testing Trade Theories and Predicting Trade Flows’, Handbook of International Economics, Vol. 1, Amsterdam, North-Holland
- Eaton, J. and Kortum, S. 1997. ‘Technology and Bilateral Trade’, in NBER Working Paper, No. 6253, Cambridge, MA: National Bureau of Economic Research
- Egger, P. and Pfaffermayr, M. 2000. ‘The Proper Econometric Specification of the Gravity Equation: A Three Way Model with Bilateral Interaction Effects’, Working Paper, Austrian Institute of Economic Research, Vienna, Austria
- Feenstra, R. 2003. Advanced International Trade: Theory and Evidence, Chapter 5, Princeton University Press
- Fuller,W.A. and Battese G.E. 1974. Estimation of Linear Models with Cross Error Structure, Journal of Econometrics 2:67-78
- Greene, W.H. 1997. Econometric Analysis, New Jersey 07458 (Third edition)
- Helpman, E and Krugman, P. 1985. Market Structure and Foreign Trade. Cambridge, MA: MIT Press
- Helpman, E. 1984. ‘ Increasing Returns, Imperfect Markets, Trade Theory’, in Ronald W. Jones and Peter B. Kenen, eds. Handbook of International Economics, Vol. 1, Amsterdam, North- Holland
- Helpman, E. 1989 ‘Monopolistic Competition in Trade Theory’, Frank Graham Memorial Lecture, 1989 special paper 16, International Finance Section, Princeton University
- Helpman, E. and Krugman P.R. 1985. Market Structure and Foreign Trade: Increasing Return, Imperfect Competition, and International Economy, Cambridge, USA
- Helpman, E. and Krugman, P.R. 1989. Trade Policy and Market Structure, Cambridge Mass: MIT Press
- Hummels, D. and Levinsohn, J. 1993. ‘Product Differentiation as a Source of Comparative Advantage’ American Economic Review, Papers and Proceedings, LXXXIII: 445-49
- International Financial Statistics (IFS) CD-ROM, International Monetary Fund (IMF)
- Jakab,Z.M. et. al 2001. ‘How Far Has Trade Integration Advanced?: An Analysis of the Actual and Potential Trade of Three Central and Eastern European Countries’, Journal of Comparative Economics 29: 276-292
- https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators
- https://www.stat.uz
- https://www.worldometers.info/
Yuklab olishlar
Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.